Basisschool bovenbouw

Nooit meer thuis

3sterLeopold, september 2017

Het is 1949. Lily heeft altijd in Nederlands Indië gewoond, maar omdat het land nu onafhankelijk wordt en haar vader officier was bij de KNIL, moet ze Indië verlaten. Samen met haar ouders en haar zus Joyce maakt ze de lange reis op het schip MS Oranje. Aan boord sluit ze vriendschap met Bennie, een jongen die net zo oud is als zij. Hij weet veel over Nederland, maar Lily weigert hem te geloven. Waarom zou zij in dat verre land gediscrimineerd worden? Ze is toch ook een Nederlandse?
Hoewel ze in de zomer aankomen, valt Nederland erg tegen. Het is er koud, grauw, kaal. Bovendien is het slikken: voor de oorlog hadden ze in Indië een groot huis, waren ze rijk en hadden ze personeel. Hier in Nederland wonen ze met z’n vieren op een kamer bij een hospita. En dan boffen ze nog, want Bennie verhuist naar een kamp in Drenthe, waar de mensen in barakken wonen. Lily’s vader wordt met TBC opgenomen in een sanatorium, Lily’s moeder is volstrekt passief, Lily zelf kan maar moeilijk aarden op de mulo en ze heeft heimwee naar het land dat haar thuis niet meer is. Ze zal moeten wennen aan Nederland.

Martine Letterie boort in Nooit meer thuis een boeiend stuk geschiedenis aan: die van kinderen uit Nederlands Indië die in de oorlog in een Jappenkamp zaten en daarna op een boot naar een ver, koud land werden gezet. De auteur heeft haar best gedaan om zo volledig mogelijk te zijn: Lily’s familie was rijk, die van Bennie niet, Lily’s vader was KNIL-officier, de broer van Bennie revolutionair. In Nederland maakt Lily kennis met een dienstweigeraar die niet naar Indië wilde om te vechten en die een gevangenisstraf boven het hoofd hangt.
Het verleden van de ouders van Lily, de moeder die eens een dame van stand was en nu genadebrood eet, Lily die geesten ziet van overleden mensen, een verdronken broertje; je zou er een vuistdikke, prachtige roman mee kunnen vullen. En dat is zo jammer: er wordt in Nooit meer thuis heel veel aangestipt, maar nergens dieper op in gegaan. Het materiaal is zo mooi, Martine Letterie heeft heus wel wat te vertellen, maar het lukt niet om de personages en de Indische sfeer echt tot leven te laten komen. Zelfs hoofdpersoon Lily blijft vlak.

Nooit meer thuis leest prettig, er schemert ergens een interessant verhaal, maar er had zo veel meer in gezeten. Wat een schitterend familie-epos had kunnen zijn, blijft nu aan de oppervlakte dobberen. Nooit meer thuis is geschikt voor lezers vanaf tien jaar.