Voortgezet onderwijs

Als niemand kijkt

3sterQuerido, september 2009

Julia is pas vijf jaar als ze net als haar zusje Inez naar balletles gaat. Ze vindt het heerlijk. Als snel mag ze dwerg zijn in een ballet over Sneeuwwitje, en dat smaakt naar meer. Als ze negen is, heeft ze haar oudere zusje allang ingehaald en doet ze auditie voor de vooropleiding van de balletacademie. Julia wordt aangenomen. Iedereen heeft hoge verwachtingen van haar, inclusief zijzelf.
Julia was altijd overal de beste, maar nu zijn er veel meer meisjes die erg goed zijn. Bovendien krijgt ze steeds te horen wat er niet goed is, waardoor ze steeds onzekerder wordt. Ook is Julia bang dat ze te lang wordt, dat ze te dik is en te veel vet heeft. Ze eet dus steeds minder, als ze heeft ‘gezondigd’ steekt ze zelfs haar vinger in haar keel en ze drinkt stiekem thee met laxeermiddel. De balletlessen vallen haar steeds zwaarder, ze vindt dat er tegenstrijdige dingen van haar geëist worden. De fysiotherapeut stelt haar de cruciale vraag: wil ze ook nog dansen als er helemaal niemand naar haar kijkt? Als ze achttien is, hakt Julia de knoop door: ze stopt met de balletacademie en gaat economie studeren.

Het boek begint met de ochtend dat Julia besluit te stoppen met ballet, al zegt ze dat nog niet letterlijk. Daarna gaat het boek verder in chronologische volgorde, vanaf het moment dat kleine Julia door het zaaltje in het buurthuis huppelde tot ze een half jaar nadat ze stopte met de balletacademie een gehate docente naar de tram ziet gaan, terwijl ze zelf op weg is naar college. Dat is ook het moment dat Julia bewust vrede heeft met haar besluit.
Het is heel goed invoelbaar hoe Julia’s plezier in dansen langzaam vermindert, maar hoe groot toch de druk is om niet te stoppen. Uiteindelijk is het voor haarzelf en voor de lezer een opluchting dat het helemaal geen ‘afgang’ is als je een keuze maakt.

Het leven van Julia is gebaseerd op dat van Iris Kuijpers. Zijzelf vertelt in het nawoord dat het Julia’s verhaal laat zien dat ballet niet een sprookje is over Barbie of Balletclub de Zwaantjes, maar dat het wel heel mooie kanten kan hebben. Mij trof vooral de onzekerheid van Julia, over hoe krampachtig ze omgaat met kritiek en bijna anorexia ontwikkelt omdat een docent ‘kilometer kont’ tegen haar zei. Verder is Als niemand kijkt een boek zoals we van Marjolijn Hof mogen verwachten: goed geschreven, subtiel en mooi. Dit prima boek uit de Slash-reeks is geschikt voor lezers vanaf dertien jaar.

Bestellen