Voortgezet onderwijs

Soldaten huilen niet

3sterLeopold, maart 2010
Thea Beckmanprijs en Gouden Lijst 2011

Sussex, Zuid-West Engeland, de zomer van 1937. De broers Julian en Quentin Bell zitten voor het laatst samen in hun boomhut, want Julian vertelt aan Quentin dat hij van plan is om mee te gaan vechten in de Spaanse Burgeroorlog. Julian is al jaren communist. Quentin belooft dat als Julian eerder doodgaat dan hij, hij dan een boek over hem zal schrijven. Quentin wil schrijver worden.
Daarna vertelt Quentin over de jeugd van zijn broer en hemzelf, vanaf het moment dat ze in 1925 in het grote huis Charleston kwamen wonen. Ze hebben een ongewone jeugd: hun vader blijft in Londen en heeft vele vriendinnen, terwijl hun moeder naar het platteland vertrekt, om samen met haar (homoseksuele) vriend Duncan te kunnen schilderen. Quentins ouders zijn niet gescheiden, maar laten elkaar wel volkomen vrij. De jongens groeien op temidden van de kunstenaars, schilders en schrijvers van de Bloomsbury Group. Zo leren ze om zo veel mogelijk zelf na te denken en hun eigen mening te vormen.

Quentin schrijft zijn boek. Daardoor weet de lezer al dat het onvermijdelijke gebeurt: Julian komt om. Dit gegeven haalt absoluut geen spanning weg uit het verhaal, want alleen al de wetenschap dat de mensen die het boek bevolken inderdaad hebben geleefd en dat het verhaal gebaseerd is op feiten, zorgt ervoor dat je ademloos door blijft lezen. Dit is zo’n boek waarbij je na de laatste bladzijde meteen naar Google grijpt om te zien wat ‘echt’ is en wat de auteur heeft verzonnen. Het mooiste detail heb ik niet kunnen achterhalen: na de dood van Julian beschildert Vanessa Bell de muren van het kerkje van Berwick (feit). Ze schildert haar oudste zoon zo dat hij door het raam uitkijkt op het kerkhof, waar ze later ooit allemaal begraven zullen worden. Een fragment om bij te janken. Ook als dit niet waar is, heeft de auteur een prachtig detail aan het al schitterende boek toegevoegd.

Soldaten huilen niet is een boek dat de lezer bladzij na bladzij aan het denken zet. De Bloomsbery Group leefde anders dan de andere mensen in Zuid-West Engeland, maar in dit vrijdenkende klimaat kunnen Quentin en Julian zich ontwikkelen tot de mensen die ze willen zijn. Op de achtergrond is de dreiging van de stijgende macht van Mussolini en Hitler voelbaar. Soldaten huilen niet is een pittig boek voor jonge filosofen en vrijdenkers en voor liefhebbers van historie, vanaf dertien jaar.

Bestellen