Voortgezet onderwijs

Bajaar

3sterQuerido, augustus 2011
Bekroond met de Gouden Lijst 2012

Ergens in Brabant, 1948. Julia, haar vijf jongere zusjes en hun grootmoeder Momo wonen in een huis dat het hunne niet is, ergens ver buiten het dorp. Dat dorp hoort ook niet bij hen en zij horen niet bij het dorp. Ze zijn met z’n zevenen, hebben hun eigen moestuin, krijgen les van Momo en wachten op bericht van hun vader. Op een dag zal hij terugkeren en wordt bewezen dat de meisjes geen wezen zijn, maar halve wezen. Hun moeder is na de geboorte van de tweeling gestorven, maar vader zou naar tante Met gaan, zodat hij niet voor de Duitsers hoefde te werken. Hij is daar alleen nooit aangekomen. Momo schrijft brieven naar het Rode Kruis en bewaart retourbrieven in een la van het bureau.
Bij het paard Bajaar vindt Julia troost. Om beurten mogen de zusjes op hem rijden, fantaseren dat ze met hem wegvliegen naar andere landen. Julia vertelt de zusjes verhalen om hen zoet te houden en om niet de pijn te voelen die van binnen in haar zit. Van buiten mag ze niets laten merken van Momo. Dan leert ze Antonie kennen. Kan deze jongen met zijn kindermuts Julia laten vergeten wat ze helemaal niet wil weten?

‘Bajaar’ is een verbastering van ‘Beiaard’; het Ros Beiaard van de Vier Heemskinderen. Momo verzon de naam toen het dier vier jaar geleden bij hen aan kwam lopen. Met de bekende sage heeft dit boek verder weinig te maken; de rol van het paard is ook kleiner dan de titel doet vermoeden. Het verhaal doet in de verte denken aan De hemel van Heivisj (Benny Lindelauf, Querido, 2010): een afgelegen huis, een oorlogssituatie, een grootmoeder en veel zusjes.
Eigenlijk weet de lezer in het begin van het boek al dat de vader van de kinderen niet terug zal keren. Wel blijf je mee hopen dat je het fout hebt, dat die verlossende brief van het Rode Kruis nog komt. Aan het einde van het boek is de man nog steeds niet terecht. Hij is dood, dat kan bijna niet anders, maar tegen beter weten in blijf je denken dat er nog een kansje is. Julia heeft het verleden inmiddels losgelaten. Ze heeft de liefde ontdekt en kan verder.

Bajaar is een boek dat zijn geheimen langzaam prijsgeeft. Voor veel lezers zal het te subtiel zijn; er lijkt te weinig te gebeuren en de periode waarin het verhaal speelt is te lang geleden. Een mooi boek, geschikt voor fijnproevers van veertien jaar en ouder.

Bestellen